Μύθος 1ος: Ακούγεται πυροβολισμός κατά την διάρκεια του Child In Time
Ο διασημότερος μύθος που συνοδεύει το άλμπουμ είναι ένας απότομος ήχος που ακούγεται κατά την διάρκεια του Child in Time ( 9:45) και έχει προκαλέσει αμέτρητες συζητήσεις καθώς πολλοί τον μεταφράζουν ως πυροβολισμό και αυτοκτονία κάποιου κατά την διάρκεια της συναυλίας.
Ας ξεκινήσουμε από τα βασικά αναφέροντας ότι οι ίδιοι οι Deep Purple δεν έχουν επιβεβαιώσει ποτέ ότι πρόκειται για πυροβολισμό. Ο ίδιος ο Gillan εξάλλου πριν λίγο καιρό είχε διαψεύσει την φήμη. Οι πιθανότερες εξηγήσεις για τον ήχο είναι οι παρακάτω:
1. Απότομο χτύπημα ή feedback από κιθάρα / ενισχυτή
Ο Ritchie Blackmore έπαιζε σε πολύ υψηλές εντάσεις, με λαμπάτους ενισχυτές που εύκολα: έβγαζαν feedback και δημιουργούσαν αιχμές έντασης (transients). Ένα απότομο mute, χτύπημα χορδής ή αλλαγή καναλιού μπορεί να ακούγεται σαν «πυροβολισμός».
2. Δυνατό χτύπημα στα drums
Ο Ian Paice είναι γνωστός για τα εκρηκτικά fills και τα πολύ δυνατά χτυπήματα σε crash ή snare. Σε αναλογική εγγραφή, ένα τέτοιο χτύπημα μπορεί να «κορέσει» το μικρόφωνο και να καταγραφεί σαν απότομος κρότος.
3. Κορεσμός (clipping) της αναλογικής κονσόλας
Το Made in Japan ηχογραφήθηκε με αναλογικές κονσόλες χωρίς ψηφιακά όρια ή αυτόματη προστασία στον περιορισμό του ήχου. Όταν ο ήχος ξεπερνούσε το όριο, το αποτέλεσμα θα μπορούσε να είναι ένα «σπασμένο» σύντομο «μπαμ».
4. Χτύπημα μικροφώνου ή βάσης
Σε live συνθήκες μπορεί να συμβεί να χτυπηθεί κατά λάθος ένα μικρόφωνο, να μετακινηθεί βάση μικροφώνου ή να πέσει το καλώδιο του μικροφώνου παράγοντας έναν απότομο θόρυβο.
5. Η ακουστική του χώρου
Οι αίθουσες στην Ιαπωνία είχαν έντονη ακουστική και μεγάλη αντήχηση με αποτέλεσμα ένας σύντομος δυνατός ήχος να μπορεί να «φουσκώσει» και να μοιάζει πιο δραματικός απ’ ό,τι ήταν στην πραγματικότητα.
6. Ψυχοακουστικό φαινόμενο (ο εγκέφαλος «συμπληρώνει» αυτό που θέλει να ακούσει)
Σε ένα τραγούδι που μιλά για βία και πόλεμο και όπου περιέχεται η λέξη shooting στους στίχους, συχνά ο ακροατής «περιμένει» κάτι. Ο εγκέφαλος «μεταφράζει» έναν ουδέτερο – μη εύκολα προσδιορίσιμο θόρυβο βαφτίζοντάς τον πυροβολισμό. Αυτό λέγεται expectation bias και είναι σύνηθες στη μουσική ακρόαση.
Συμπερασματικά λοιπόν καταλήγουμε ότι ο «ύποπτος» ήχος στο Child in Time μπορεί να οφείλεται σε αρκετές απολύτως φυσιολογικές αιτίες μιας ζωντανής ηχογράφησης των αρχών του ’70, χωρίς να χρειάζεται να υποθέσουμε κάτι ακραίο όπως πραγματικό πυροβολισμό.
Μύθος 2ος: Το Made In Japan ηχογραφήθηκε σχεδόν κατά λάθος.
Ένας από τους πιο διαδεδομένους «μύθους» θέλει το Made Ιn Japan να είναι μια σχεδόν τυχαία ηχογράφηση, χωρίς σοβαρό σχεδιασμό, την οποία οι Deep Purple δεν έβλεπαν ως κάτι σημαντικό. Η πραγματικότητα ωστόσο είναι πολύ πιο σύνθετη. Το live άλμπουμ όντως προοριζόταν αρχικά μόνο για την ιαπωνική αγορά, όπου το συγκρότημα είχε τεράστια απήχηση. Η μπάντα δεν θεωρούσε τα live άλμπουμ ισάξια με τις ηχογραφήσεις στο studio - εκείνη την εποχή εξάλλου τα live θεωρούνταν συχνά «δευτερεύοντα προϊόντα». Σε κάθε περίπτωση όμως η ηχογράφηση έγινε επαγγελματικά, με υπεύθυνο στην παραγωγή τον τεράστιο Martin Birch, έναν από τους μεγαλύτερους παραγωγούς στην ιστορία της rock μουσικής.
Δεν πρόκειται, λοιπόν, για μια «πρόχειρη ηχογράφηση», αλλά για συνειδητή καταγραφή, απλώς χωρίς τη φιλοδοξία ότι θα εξελισσόταν σε ιστορικό ντοκουμέντο.
Ωστόσο ο μύθος παραμένει ζωντανός καθώς η ιδέα του «ακούσιου αριστουργήματος» είναι ελκυστική. Ενισχύει τη ρομαντική εικόνα ενός δίσκου που γεννήθηκε αυθόρμητα, χωρίς φιλτράρισμα — κάτι που ταιριάζει απόλυτα στον χαρακτήρα του Made In Japan.
Μύθος 3ος: Τα σόλο είναι τελείως ανεξέλεγκτα και χαοτικά.
Πρόκειται για υπερβολή που βασίζεται στην ένταση των εκτελέσεων. Πολλοί ακροατές περιγράφουν τα σόλο του Ritchie Blackmore και του Jon Lord ως «χαοτικά» ή «εκτός ελέγχου», θεωρώντας ότι η μπάντα απλώς τζάμαρε χωρίς όρια. Η αλήθεια βέβαια είναι ότι υπήρχε ξεκάθαρη δομή σε όλα τα κομμάτια. Οι αυτοσχεδιασμοί γίνονταν σε συγκεκριμένα σημεία, όχι τυχαία. Οι Blackmore και Lord γνώριζαν πότε να «ξεφύγουν» και πότε να επιστρέψουν στο βασικό θέμα.
Η αίσθηση του χάους προκύπτει από το γεγονός ότι σε κάποια σημεία το συγκρότημα μοιάζει εκτός ελέγχου, αλλά στην ουσία ο αυτοσχεδιασμός δεν ξεφεύγει ποτέ ακριβώς επειδή οι μουσικοί είναι απολύτως ικανοί.
Μύθος 4ος: Ο Ian Gillan κατέστρεψε τη φωνή του σε αυτές τις συναυλίες.
Η φωνητική απόδοση του Gillan στο Made In Japan είναι από τις πιο ακραίες που έχουν καταγραφεί ποτέ σε live δίσκο. Αυτό έχει οδηγήσει στη φήμη ότι οι συναυλίες αυτές «σκότωσαν» τη φωνή του. Η αλήθεια είναι ότι η περιοδεία του 1972 ήταν εξοντωτική, με συνεχείς ζωντανές εμφανίσεις. Ο Gillan τραγουδούσε στα όρια της φωνητικής αντοχής, συχνά χωρίς σωστή τεχνική. Ωστόσο, η φωνητική φθορά, που ήρθε αργότερα, ήταν συσσωρευτική, αποτέλεσμα χρόνων πίεσης, όχι ενός συγκεκριμένου live! Δεν υπάρχει ένδειξη ότι οι συναυλίες στην Ιαπωνία αποτέλεσαν κάποιο «σημείο χωρίς επιστροφή».
Η δημιουργία αυτού του μύθου υπήρξε μάλλον γέννημα της σύγκρισης ανάμεσα στον Gillan του Made In Japan και στις μεταγενέστερες δεκαετίες καθώς δημιουργήθηκε η εντύπωση απότομης πτώσης. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για φυσική εξέλιξη μιας (θεϊκής) φωνής, που χρησιμοποιήθηκε υπερβολικά.
Μύθος 5ος: Υπάρχουν λάθη που κανονικά έπρεπε να κοπούν.
Ακούγοντας προσεκτικά το Made In Japan θα μπορούσε κανείς να εντοπίσει μικρές αστοχίες στο timing, ανεξέλεγκτα feedback και στιγμιαίες φωνητικές ή ηχητικές ατέλειες. Συχνά υποστηρίζεται ότι αυτά είναι λάθη που απλώς έμειναν από αμέλεια.
Η αλήθεια ωστόσο είναι ότι τα στοιχεία αυτά ήταν γνωστά κατά τη μίξη. Δεν αφαιρέθηκαν, όχι επειδή δεν μπορούσαν, αλλά επειδή αποτύπωναν την εικόνα μιας ζωντανής εμφάνισης του γκρουπ. Ο Martin Birch και οι Τιτανοτεράστιοι προτίμησαν την αίσθηση της στιγμής από την «τελειότητα» που θα τους εξασφάλιζε η όποια διόρθωση.
Είναι φυσικό ωστόσο σε μια εποχή ψηφιακής τελειότητας, τέτοιες λεπτομέρειες να ακούγονται λάθος». Το Made In Japan όμως ανήκει σε μια εποχή όπου η ενέργεια είχε μεγαλύτερη αξία από την ακρίβεια.
Το Made In Japan βρίσκεται στο μεταίχμιο ανάμεσα στον έλεγχο και το χάος, και ακριβώς εκεί γεννιούνται οι θρύλοι. Οι μύθοι που το περιβάλλουν, δεν μειώνουν τη αξία του - αντίθετα, φωτίζουν το πώς γεννιέται ένας θρύλος, όταν η ιστορία, οι συνθήκες και η καλλιτεχνική αξία συναντιούνται. Είτε μιλάμε για υπερβολές γύρω από τις ηχογραφήσεις είτε για την αυθόρμητη ενέργεια των εμφανίσεων, το άλμπουμ παραμένει ένα ζωντανό τεκμήριο της δύναμης των Deep Purple στη σκηνή αλλά και μιας ολόκληρης εποχής. Πέρα από τις αφηγήσεις και τους «μύθους», αυτό που αντέχει στον χρόνο είναι η μουσική, που συνεχίζει να εμπνέει και να ορίζει το μέτρο για το τί σημαίνει κλασικό live άλμπουμ.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΣΟΥΓΚΡΑΝΗΣ
2/1/26
Δημοσίευση σχολίου