Μέσα στα πρώτα χρόνια που αρχίσαμε να ασχολούμαστε οι περισσότεροι από εμάς με το heavy metal και το hard, ένα όνομα είναι δεδομένο ότι μας τράβηξε την προσοχή και την περιέργεια, αυτό του Yngwie Malmsteen. Ήταν η υπόσχεση της μελωδίας, ήταν η συν-ένωση της κλασσικής μουσικής με την rock, ήταν ο άνθρωπος που θα πήγαινε τον ήχο μουσικής ένα βήμα πέρα από τα πεπραγμένα του Blackmore, ήταν τα πάντα που θα μπορούσαν να ανατρέψουν όλα τα στερεότυπα. Ο μουσικός τύπος τον αποθέωνε και τον ακολουθούσε κατά πόδας. Οι προτάσεις από τους πιο διάσημους μουσικούς και συγκροτήματα να παίξει μαζί τους δεν είχαν τέλος. Αυτός όμως θα επέμενε στο δικό του πλάνο.
Τα χρόνια πέρασαν, ο χρόνος κύλισε και η ιστορία έγραψε ότι ήταν να γράψει. Μαζί με τον χρόνο, μαζί με την μουσική του κάθε καλλιτέχνη μεγαλώνει και η δική μας κριτική αντίληψη, μεγαλώνει (ασυνείδητα) η ικανότητα μας να αντιλαμβανόμαστε τι τελικά έχει μείνει, τι πραγματικά είχε αξία από το έργο του και αυτά προσδιορίζουν την σχέση μας με την εκάστοτε μπάντα και τον κάθε καλλιτέχνη. Τα πάντα πλάθονται με τον χρόνο και εγώ δεν θυμάμαι πότε ακριβώς άρχισα να βλέπω διαφορετικά τον Yngwie Malmsteen. Θυμάμαι όμως πολύ καλά τι πίστευα γι' αυτόν όταν τον ανακάλυψα πρώτη φορά στους Alcatrazz. Έκσταση! Για αυτό ίσως το No parole from rock roll να είναι ένα από τα πολύ-πολύ αγαπημένα μου άλμπουμ!
Στα μέσα της δεκαετίας του '80 λοιπόν, όταν πρωτακούσαμε για αυτό το παλικάρι, έμοιαζε με έναν μουσικό χωρίς όρια, όχι απλώς ένας ακόμη ταλαντούχος κιθαρίστας, ήταν ο άνθρωπος που θα οδηγούσε την μουσική μας, σε ένα νέο επίπεδο. Ήταν ένα φαινόμενο που έδινε την εντύπωση ότι μπορούσε να εξελιχθεί σε οτιδήποτε ήθελε. Κάθε νέος δίσκος, κάθε νέα εμφάνιση, κάθε νέα σύνθεση ενίσχυε αυτή την αίσθηση, αλλά κυρίως γιγάντωνε την προσδοκία. Ακούγοντας τα Rising Force, Marching Out, Trilogy, Odyssey και αργότερα το Eclipse, ήταν εύκολο να πιστέψει κανείς ότι παρακολουθούσε την πορεία ενός μουσικού που δεν θα περιοριζόταν στα όρια του hard rock και του heavy metal, αλλά θα τα επέκτεινε, και οι δίσκοι του θα αποκτούσαν ένα all time classic status ανάλογο των Deep Purple ή των Led Zeppelin. Η τεχνική του και η ταχύτητα του ήταν εντυπωσιακή, αλλά για μένα αυτό δεν ήταν το σημαντικότερο. Το σημαντικότερο ήταν η αίσθηση που είχα ότι πέρα από αυτή την τεχνική υπήρχε ένα τεράστιο καλλιτεχνικό δυναμικό που δεν είχε ακόμη αποκαλυφθεί πλήρως. Γι' αυτό η σημερινή μου σχέση με τον Malmsteen είναι τόσο περίπλοκη και ομιχλώδης, ίσως από ένα σημείο και μετα αδιάφορη θα έλεγα. Γιατί αυτά που εγώ τουλάχιστον είχα κατά νου, δεν υλοποιήθηκαν ποτέ.
Εξακολουθώ να αναγνωρίζω τη σημασία του. Εξακολουθώ να πιστεύω ότι άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο παίζεται η ηλεκτρική κιθάρα, αλλά ως ακροατή αυτά δεν με «γεμίζουν». Με γεμίζει ουσιαστικά αυτό που ακούω, η μελωδία, η μουσική, το τραγούδι, η σύνθεση που τελικά δεν ήρθε ποτέ τουλάχιστον να τον εξισώσει τους προκατόχους του. Κατά συνέπεια δεν μπορώ να αγνοήσω μια σκέψη που με συνοδεύει εδώ και πολλά χρόνια, γιατί ένα τόσο πηγαίο ταλέντο δεν έφτασε εκεί που πραγματικά αξίζει και έμεινε σε έναν περιορισμένο κύκλο οπαδών;
ΜΗΠΩΣ Ο ΙΔΙΟΣ Ο MALMSTEEN ΕΒΑΛΕ ΟΡΙΟ ΣΤΗΝ ΚΑΡΙΕΡΑ ΤΟΥ;
Δεν αναφέρομαι στην εμπορική επιτυχία την οποία επί της ουσίας δεν συνάντησε ποτέ σε σύγκριση με άλλους. Δεν με ενδιαφέρουν οι πωλήσεις, τα charts ή τα βραβεία. Αναφέρομαι στο εύρος της καλλιτεχνικής του διαδρομής. Γιατί, όσο περνούσαν τα χρόνια, τόσο πιο έντονη γινόταν η αίσθηση ότι ο μουσικός που κάποτε έμοιαζε ικανός να κατακτήσει οποιοδήποτε μουσικό πεδίο, και το πλησίασε πολύ αυτό με το Concerto Suite For Electric Guitar And Orchestra, επέλεξε τελικά να επιστρέφει ξανά και ξανά στο ίδιο γνώριμο σημείο, στα ίδια και στα ίδια. Η χαρακτηριστική κιθάρα παρέμενε εκεί. Οι νεοκλασικές επιρροές παρέμεναν εκεί. Οι ίδιες μουσικές φόρμες παρέμεναν εκεί. Ακόμα και η εμμονή του στα ακριβώς ίδια μουσικά μονοπάτια ήταν τελικά πάντα εκεί… Τυποποιημένα, να τον εγκλωβίζουν και τα να εγκλωβίζει σε μια αταίριαστη, κουραστική και άδικη, για τα δεδομένα του ταλέντου του επανάληψη.
Το αποτέλεσμα βέβαια δεν ήταν απαραίτητα κακό πάντα. Υπήρχαν ακόμη καλές στιγμές, καλές μελωδίες και αξιόλογοι δίσκοι. Όμως η αίσθηση της ανακάλυψης, της εξέλιξης, της διεύρυνσης και της έκπληξης που χαρακτήριζε τα πρώτα χρόνια άρχισε να χάνεται γρήγορα και πάντα η ίδια απορία με ακολουθεί μέχρι σήμερα. Πώς γίνεται ένας μουσικός με τόσο μεγάλο χάρισμα να μην άφησε πίσω του περισσότερα τραγούδια που να ξεπερνούν τα όρια του δικού του κοινού; Γιατί ο Malsmsteen δεν μας άφησε πίσω τελικά μια έστω σύνθεση που να αγγίζει τα όρια του Bohemian Rhapsody, του Smoke on the water, ή του Enter sandman, συνθέσεις δηλαδή που ξεπέρασαν τα όρια των δημιουργών τους και έγιναν μέρος της παγκόσμιας μουσικής κουλτούρας.
ΠΙΣΤΟΣ ΣΤΟ ΟΡΑΜΑ ΤΟΥ Ή ΦΥΛΑΚΙΣΜΕΝΟΣ ΣΕ ΑΥΤΌ;
Ένα από τα στοιχεία που εκτιμώ στον Yngwie Malmsteen είναι και αυτό που, με τα χρόνια, άρχισε όμως να με προβληματίζει περισσότερο. Δεν συμβιβάστηκε ποτέ, δεν ακολούθησε μόδες, δεν προσπάθησε να γίνει grunge όταν αυτό κυριάρχησε. Δεν άλλαξε πρόσωπο όταν το metal έχασε τη θέση του στο προσκήνιο, δεν προσαρμόστηκε στις απαιτήσεις της αγοράς, ούτε προσπάθησε να κυνηγήσει το επόμενο μουσικό ρεύμα. Αυτό είναι κάτι που αξίζει σεβασμό. Κοιτάζοντας πίσω, είναι εύκολο να διαπιστώσει κανείς ότι ο Malmsteen παρέμεινε εντυπωσιακά συνεπής στο αρχικό του όραμα. Από τη στιγμή που βρήκε τη μουσική του ταυτότητα, παρέμεινε πιστός σε αυτήν με σχεδόν απόλυτη αφοσίωση. Υπάρχει όμως μια λεπτή γραμμή ανάμεσα στη συνέπεια τη στασιμότητα και την στείρα επανάληψη. Και πολλές φορές έχω την αίσθηση ότι ο Malmsteen πέρασε αυτή τη γραμμή χωρίς να το αντιληφθεί ούτε ο ίδιος. Φυσικά δεν μιλάω για τεχνική εξέλιξη γιατί ως κιθαρίστας παρέμεινε εντυπωσιακός, μιλάω για καλλιτεχνική εξέλιξη. Για τη διάθεση να εξερευνήσει νέα πεδία, να συνεργαστεί με διαφορετικούς ανθρώπους, να αμφισβητήσει τον ίδιο του τον εαυτό. Γιατί δεν αμφισβητώ ποτέ το μέγεθος του ταλέντου του. Αμφιβάλλω μόνο για το αν επέλεξε να αξιοποιήσει όλο το εύρος αυτού του ταλέντου ή εάν η τεχνική του κατάρτιση ήταν απείρως μεγαλύτερη από την συνθετική του φαντασία και ικανότητα.
ΕΝΑΣ ΜΟΥΣΙΚΟΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΣΕ ΠΟΛΛΟΥΣ ΑΛΛΑ ΔΕΝ ΑΓΓΙΞΕ ΤΟΥΣ ΠΑΝΤΕΣ
Αν υπάρχει ένα σημείο στο οποίο η επιρροή του Malmsteen είναι αδιαμφισβήτητη, αυτό είναι ο κόσμος της κιθάρας. Είναι δύσκολο να βρει κανείς κιθαρίστα που μεγάλωσε στις δεκαετίες του '80 και του '90 και να μην επηρεάστηκε, έστω και έμμεσα, από αυτόν, Ρωτήστε τους Fredrik Thordendal και Mårten Hagström των Meshugga για να καταλάβετε τι εννοώ. Η ταχύτητα, η νεοκλασική προσέγγιση, η αισθητική του παιξίματός του, όλα αυτά άφησαν βαθύ αποτύπωμα. Εδώ όμως εμφανίζεται ένα παράδοξο. Η επιρροή του στους κιθαρίστες είναι τεράστια. Η επιρροή του στο ευρύτερο κοινό είναι πολύ μικρότερη. Δεν είναι κακό αυτό. Δεν είναι όλοι οι καλλιτέχνες υποχρεωμένοι να γίνουν παγκόσμια φαινόμενα. Όταν όμως μιλάμε για έναν μουσικό με τόσο σπάνιο χάρισμα, δεν μπορώ να αποφύγω τη σκέψη ότι η ιστορία θα μπορούσε να είχε γραφτεί διαφορετικά. Και θα πω το γιατί: Πολλοί άνθρωποι γνωρίζουν τον Malmsteen, πολύ λιγότεροι μπορούν να αναφέρουν έστω μια μικρή σειρά από τραγούδια του που να έχουν περάσει στη συλλογική μνήμη του rock κοινού. Και δεν μιλάω για το hit You don’t remember…, το οποίο έγινε hit μεταξύ μας και όχι παρα έξω. Και αυτή η διαφορά είναι που με κάνει να αναρωτιέμαι αν τελικά η μεγαλύτερη κληρονομιά του βρίσκεται στην τεχνική (η οποία ως ακροατή δεν με αφορά και τόσο καθώς δεν μπορώ να την κρίνω ουσιαστικά) και πολύ λιγότερο σε αυτό που ακούω όταν θα βάλω έναν δίσκο του να τον ακούσω.
"ΜΗΠΩΣ ΖΗΤΑΣ ΠΟΛΛΑ'':
Η απάντηση είναι πιθανότατα ναι. Ζητούσα πολλά. Αλλά ζητούσα πολλά επειδή έβλεπα μπροστά μου έναν μουσικό που έμοιαζε ικανός για πολλά. Αν μιλούσαμε για έναν συνηθισμένο καλλιτέχνη, δεν θα υπήρχε λόγος να έχω τέτοιες απαιτήσεις. Ο Malmsteen όμως δεν ήταν ποτέ συνηθισμένος και οι προσδοκίες που δημιούργησε στα πρώτα χρόνια της καριέρας του ήταν τεράστιες.
Καμιά φορά αναρωτιέμαι πώς θα ήταν η ιστορία του αν είχε επιλέξει διαφορετικά. Αν είχε αφήσει λίγο περισσότερο χώρο στην περιέργεια, αν είχε επιτρέψει σε διαφορετικούς μουσικούς να δουλέψουν μαζί του και να επηρεάσουν τη δουλειά του, αν είχε αναζητήσει νέες προκλήσεις αντί να τελειοποιεί συνεχώς τις ίδιες ιδέες. Ίσως τότε να μιλούσαμε για μια εντελώς διαφορετική καλλιτεχνική διαδρομή. Κανείς δεν μπορεί να το γνωρίζει. Αυτό όμως που γνωρίζω είναι ότι, ακούγοντας την καριέρα του ως σύνολο, δεν μπορώ να αποφύγω τη σκέψη ότι πολλοί δρόμοι έμειναν ανεξερεύνητοι και τα ίδια μονοπάτια περπατήθηκαν υπερβολικά πολλές φορές. Και αυτή η σκέψη με ακολουθεί περισσότερο από οποιοδήποτε solo, οποιαδήποτε τεχνική επίδειξη ή οποιοδήποτε ρεκόρ ταχύτητας, όσο και εάν λατρεύω το Icarus dream suite, το Bite the bullet, τo My own enemy ή το Don’t let it end.
ΕΠΙΛΟΓΟΣ: ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΜΙΑΣ ΣΚΙΑΣ
Όσο περνούν τα χρόνια, τόσο περισσότερο συνειδητοποιώ ότι η σχέση μου με τον Yngwie Malmsteen δεν βασίζεται τόσο στην απογοήτευση, αλλά έχει βάση στον θαυμασμό διότι εάν δεν τον θαύμαζα, δεν θα με απασχολούσε. Αν δεν θεωρούσα το ταλέντο του μοναδικό, δεν θα αναρωτιόμουν ποτέ τι θα μπορούσε να είχε συμβεί διαφορετικά. Οι περισσότεροι μουσικοί κρίνονται για αυτά που έκαναν, και πολύ σωστά. Η περίπτωση όμως του Malmsteen από έμενα κρίνεται (και ξέρω πως είναι μια very unpopular opinion) και για αυτά που δεν έκανε και για τα μουσικά σύνορα που δεν επιχείρησε να ξεπεράσει. Για τις συνθετικές δυνατότητες που έδειχνε να έχει αλλά δεν αξιοποιήθηκαν ποτέ πλήρως.
Αυτό φυσικά δεν ακυρώνει τίποτα από όσα πέτυχε, γιατί παραμένει ένας από τους πιο επιδραστικούς κιθαρίστες της σύγχρονης εποχής, ένας μουσικός που άλλαξε τη γλώσσα της ηλεκτρικής κιθάρας. Παραμένει μια μορφή που θα συζητιέται όσο υπάρχουν άνθρωποι που αγαπούν το hard rock και το heavy metal. Όμως για μένα, η ιστορία του θα συνοδεύεται πάντα από ένα δεύτερο ερώτημα, όχι «πόσο καλός ήταν;» γιατί αυτό έχει απαντηθεί από άλλους, εδώ και δεκαετίες. Το ερώτημα το δικό μου έγκειται στο «Γιατί αυτοπεριορίστηκε τόσο πολύ;;»
Και αυτή να είναι η πιο ειλικρινής σκέψη που μπορώ να καταθέσω έπειτα από τόσα χρόνια ακρόασης και μια σειρά πλήρους βαρετής, επαναλαμβανόμενης και ανακυκλωτικής δισκογραφίας εδώ και τουλάχιστον μια εικοσαετία. Απογοητεύτηκα επειδή έβλεπα σε αυτόν έναν μουσικό που χαραμίζεται ενώ έμοιαζε ικανός να ξεπεράσει τα όρια του κόσμου του και να αφήσει ένα πολύ μεγαλύτερο αποτύπωμα στη μουσική.
Ίσως να κάνω λάθος. Ίσως πάλι αυτή ακριβώς η αμετακίνητη πίστη στο όραμά του να είναι ο λόγος που οι οπαδοί του τον αγαπούν τόσο πολύ. Αλλά ως ακροατής, δεν μπορώ να αγνοήσω την λογική μου η οποία με ακολουθεί εδώ και χρόνια. Ο Yngwie Malmsteen κατέκτησε το βασίλειο που δημιούργησε. Απλώς πάντα πίστευα ότι μπορούσε να κατακτήσει έναν ολόκληρο κόσμο. Και δεν το έκανε.
Tην άλλη Κυριακή: Η συναυλία των Acid Reign (ανοίγουν για τους Sacred Reich), δίνει στον Αλέξανδρο Ριχάρδο την ευκαιρία να θυμηθεί τα βρετανικά thrash συγκροτήματα (δεν είναι και πολλά....)
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΕΙΡΗΝΑΚΗΣ
12/7/26
Εκτιμώ πως βρίσκουν σύμφωνους πολλούς από εμάς που ανδρωθήκαμε μέσα σε αυτή την ανεκπλήρωτη πρόσδοκία των '80s οι όμορφα διατυπωμένες σκέψεις σας. Νομίζω ότι ο Steve Vai και ο Joe Satriani στάθηκαν περισσότερο συνεπείς στην υπόσχεση του ''ονόματός'' τους...
ΑπάντησηΔιαγραφή