RAY CHARLES - WHAT’D I SAY: ΕΝΑΣ ΑΥΤΟΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΟΥ ΓΕΝΝΗΣΕ ΤΗΝ SOUL

Ήταν Δεκέμβριος του 1958 και ο -28χρονος τότε- Ray Charles είχε μόλις τελειώσει τη συναυλία του στην πόλη Brownsville στη Πενσυλβάνια. Δηλαδή, δεν την είχε ακριβώς τελειώσει, διότι σύμφωνα με το πρόγραμμα έπρεπε να παίξει άλλα 12 λεπτά, αλλά αυτός είχε ήδη εξαντλήσει το ρεπερτόριό του. Τι μπορούσε να κάνει; «Θα παίξω πιάνο κι εσείς, σιγά-σιγά, ακολουθήστε με» είπε στον μπασίστα και τον ντράμερ. «Κι εσείς», είπε στην τριμελή χορωδία του, «επαναλάβετε ό,τι λέω στο ρεφρέν». Και άρχισε ο Ray Charles να αυτοσχεδιάζει στο πιάνο και να συνθέτει, σε real time, ένα από τα πιο ξακουστά riff της σύγχρονης μουσικής. Και αμέσως μετά, έβαλε τους πρώτους απλοϊκούς στίχους: "Hey Mama don't you treat me wrong / Come and love your daddy all night long / All right now / Hey hey / All right". Κι όταν ήρθε η ώρα του ρεφρέν, ξεκίνησε αυτός ο αυθόρμητος «διάλογος» με τη χορωδία: «Έεε- έεε, Όοο-όοο, Έ-έ, Ό-ό, Έ-έ, Ό-ό, …», φοβερή στιγμή! Ο κόσμος ξετρελάθηκε! Το What'd I say γνώρισε τεράστια επιτυχία. O Ray Charles, από ένας καλός μουσικός RnB, έγινε mainstream. Και το τραγούδι αυτό -λένε ότι- γέννησε τη Soul.

O RAY CHARLES ΓΙΝΕΤΑΙ MAINSTREAM

Ποιος ξέρει πώς θα ήταν ο κόσμος της μουσικής, όχι μόνο της RnB, αλλά και του Rock ‘n’ Roll, αν ο Ray Charles δεν είχε αυτήν την καταπληκτική έμπνευση, που έβγαλε τη μουσική των μαύρων από το περιθώριο και την έκανε mainstream. Βλέπετε, εκείνη την εποχή οι ΗΠΑ ήταν ακόμη ένα βαθιά διχασμένο έθνος. Οι μαύροι εξακολουθούσαν να βρίσκονται στο χαμηλότερο σκαλοπάτι της κοινωνικής κλίμακας και να είναι αντιμέτωποι με τον φυλετικό διαχωρισμό, την καταπίεση και τις φρικτές διώξεις της Κου Κλουξ Κλαν. Το κύριο όπλο ενάντια σε αυτή την τεράστια ανισότητα ήταν η μουσική, όμως το έργο πολλών εμβληματικών μαύρων δημιουργών υποτιμήθηκε σκόπιμα από την ρατσιστική κοινωνία και κρατήθηκε μακριά από το mainstream. Έτσι, παρόλο που μουσικές, όπως η μπλουζ, η τζαζ και το γκόσπελ ήταν απαραίτητο υπόβαθρο για την ανάπτυξη της ροκ και της ποπ, οι καλλιτέχνες που πρωτοστάτησαν σε αυτές, σπάνια έλαβαν κάποια αναγνώριση. Πώς όμως να σταθεί κανείς εμπόδιο σ’ ένα τέτοιο πληθωρικό ταλέντο σαν τον Ray Charles; Η κατάκτηση των ποπ charts ήταν απλώς θέμα χρόνου. Φαινόταν αυτό, από τις αρχές της δεκαετίας του 1950, όταν υπέγραψε με την Atlantic Records και κυκλοφόρησε μια σειρά από πρώιμα αριστουργήματα R&B, όπως τα Mess Around και I've Got a Woman, που  τράβηξαν την προσοχή του εξειδικευμένου κοινού R&B, ότι σύντομα θα γινόταν και mainstream. Ωστόσο, χρειάστηκε να φτάσουμε ως το 1959, για να βρει  ο Charles την γενική αναγνώριση. «Ποτέ δεν ήθελα να γίνω διάσημος», δήλωνε αργότερα, «ήθελα μόνο να γίνω σπουδαίος». 



ΠΩΣ ΓΡΑΦΤΗΚΕ
Αυτό το κομμάτι, που άλλαξε τη ζωή του Ray, προήλθε από έναν αυτοσχεδιασμό, κάτι που δείχνει τη βαθιά εκτίμησή του για την τζαζ. Ταυτόχρονα όμως, αναγνωρίζει κανείς τα έντονα στοιχεία gospel, κυρίως στο σημείο του «διαλόγου» τραγουδιστή-χορωδίας, κάτι πολύ συνηθισμένο στους εκκλησιαστικούς ύμνους των μαύρων. Τέλος, η κλασική δωδεκάμετρη δομή μάς παραπέμπει στο ροκ ν ρολ. Αν προσθέσουμε εδώ τους υπαινικτικούς στίχους και τις -σχεδόν- ερωτικές κραυγές, έχουμε ένα αυθεντικό soul τραγούδι. 
ΥΠΟΔΟΧΗ ΤΟΥ ΤΡΑΓΟΥΔΙΟΥ
Αφού ερμήνευσε το κομμάτι σε όλη την περιοδεία του συγκροτήματος, ο Charles το παρουσίασε στον Jerry Wexler της Atlantic Records, ο οποίος το κυκλοφόρησε την επόμενη χρονιά (1959). Λόγω της μεγάλης του διάρκειας, το κομμάτι χωρίστηκε στις δύο πλευρές του single, δεν υπήρχε δηλαδή flip side. Tο κοινό αντέδρασε αμέσως πολύ θετικά στον φρέσκο, ενεργητικό και μοντέρνο ήχο του τραγουδιού, που όχι μόνο ώθησε τον Charles στο mainstream, χαρίζοντάς του τον πρώτο χρυσό δίσκο του, αλλά έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην περαιτέρω ανάπτυξη της ροκ εν ρολ, καθώς και στη γέννηση της soul μουσικής.
ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΕΛΙΚΑ SOUL;
Η soul είναι ένα αμάλγαμα επιρροών και είναι δύσκολο να εντοπιστεί η προέλευσή της με ακρίβεια. Ωστόσο, το What’d I Say είναι σίγουρα μια καθοριστική στιγμή στην αλλαγή νοοτροπίας και των ηχητικών χαρακτηριστικών του στυλ, που θα καθόριζαν το μουσικό mainstream της Αμερικής στη δεκαετία του 1960. Έτσι, αν και ο Charles δεν επιδίωξε ποτέ να γίνει διάσημος, η πρωτοποριακή ποιότητα των συνθέσεών του έκανε αυτή τη φήμη αναπόφευκτη. Το κοινό δεν είχε ξαναδεί κάτι παρόμοιο με το What’d I Say. Ήταν ένα τραγούδι ελευθερίας, χαράς και κατάρριψης των κοινωνικών φραγμών, που όχι απλώς χαρακτήρισε τον ήχο του Ray Charles, αλλά αποτέλεσε συνάμα ένα κόσμημα στην εκτεταμένη δισκογραφία του, καθιστώντας τον έναν από τους πιο σπουδαίους.


 

ΔΙΚΑΙΟΠΟΛΙΣ

23/8/25

 

Share on Google Plus

About Αλέξανδρος Ριχάρδος

    Blogger Comment

Δημοσίευση σχολίου