ΤΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ PROGRESSIVE METAL ΑΛΜΠΟΥΜ ΤΗΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΤΟΥ 90

 To Progressive Rock παρουσιάστηκε στα τέλη της δεκαετίας του 60 και αναπτύχθηκε τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του 70, όποτε και κυκλοφόρησαν αριστουργήματα. Σταδιακά, πέρασε στην αφάνεια, αφού ήταν το μοναδικό είδος που το Punk πραγματικά εκτόπισε, για να επανεμφανιστεί το 1980 αρκετά αλλαγμένο και έντονα προσαρμοσμένο στη νέα δεκαετία. Όμως προς τα τέλη της δεκαετίας του 80, τα metal συγκροτήματα που εκείνη την εποχή όριζαν την κατάσταση, και παρουσίασαν  ένα καινούργιο ιδίωμα, που εύκολα μετατράπηκε σε prog metal. Τα Καλύτερα Άλμπουμ αυτού του είδους για τη Δεκαετία του 90, επέλεξαν οι Δημήτρης Σειρηνάκης και Αλέξανδρος , αρχής γενομένης από το….. 2ο άλμπουμ των Dream Theater, το πανέμορφο  Images and Words (1992, No 61 Aμερική) με παραγωγό τον David Prater και με τραγουδιστή τον έμπειρο Καναδό James LaBrie (από τους Winter Rose) στη θέση του Charlie Dominici. Τότε που το όνομα του Mike Portnoy ήταν άγνωστο (όπως και το ταλέντο του) και το ίδιο οι John Petrucci, κιθάρα, Kevin Moore πλήκτρα και John Myung μπάσο, όλοι απόφοιτοι του Berklee που ξεδίπλωσαν το ταλέντο τους. Το Pull Me Under το μάθαμε από το MTV το οποίο το τίμησε δεόντως, έγινε το signature song για το συγκρότημα, με τα Another Day, Take Away My Pain, το 8λεπτο Take the Time, Surrounded και το πολύπλοκο Metropolis, Pt. 1 να αφήνουν  τις καλύτερες εντυπώσεις με τις ορδές των fans τους να αρχίσουν να πυκνώνουν. Α.Ρ.

Το Empire των Queenrsyche δεν ήταν απλά μια καλή συνέχεια του Operation Mindcrime (σ.σ. κρίμα όσοι το είδαν έτσι), αλλά μια εξελικτική ανοδική πορεία, βήμα προς βήμα, παρουσιάζοντας μια διαφορετικότητα και πρόοδο τους. Μέχρι σήμερα αποτελεί την πιο μελωδική στιγμή της μπάντας, ευτυχώς συνδυασμένη με μια πιο εμπορική προσέγγιση, κάνοντας το συγκρότημα να ακουστεί «γήινο».
Δ.Σ. 
Το αμερικάνικο συγκρότημα των Cynic σχηματίστηκε το 1987 στη Φλόριδα, από τον κιθαρίστα/τραγουδιστή Paul Masvidal και τον ντράμερ Sean Reinert. Το Focus (1993) ήταν το πρώτο άλμπουμ τους που στην εποχή του δεν εκτιμήθηκε όσο θα έπρεπε αλλά σίγουρα  είναι αδιαμφησβήτητα ένα από τα καλύτερα και πιο δύσκολα  prog metal άλμπουμ της δεκαετίας του 90, με ήχο που τείνει να γίνει ακραίος. Δεν έχει τις λογικές του κλασικού-γνωστού prog metal αλλά αν είστε fan του ήχου, πρέπει να το ακούσετε. Α.Ρ.  

Το Metropolis Pt. 2: Scenes from a Memory(1999) είναι ακόμα ένα αριστούργημα από τους Dream Theater, ένας δίσκος ορόσημο όχι μόνο για το prog metal, αλλά ένα από τα κορυφαία concept άλμπουμ στην ιστορία της rock μουσικής.  Η νοηματική συνέχεια του Metropolis pt1, όπου ο Nicholas,  μέσω υπνωτικής θεραπείας ανακαλύπτει ότι είναι η μετενσάρκωση της Victoria Page. Ξετυλίγεται ένα μυστήριο αγάπης, προδοσίας και φόνου στο παρελθόν, με την αποκάλυψη της αλήθειας να οδηγεί σε ένα σκοτεινό και αναπάντεχα τραγικό φινάλε. Τα θέματα μνήμης, μετενσάρκωσης, μυστηρίου, φόνου, τραγωδίας, αγάπης και ταυτότητας δίνουν κινηματογραφική διάσταση σε ολόκληρο το άλμπουμ. Το Scenes from a Memory,  συνδυάζει την απόλυτη αίσθηση της μελωδίας με την  τεχνική αρτιότητα, την αφηγηματική συνοχή και μεταδίδει εντονότατο συναίσθημα. Ο αυτοσκοπός απουσιάζει προς χάριν του συνόλου και το μεγαλείο των Dream Theater ξεδιπλώνεται σε όλο του το μεγαλείο.  Ένας δίσκος–ορόσημο για όλο το είδος και γενικότερα της σύγχρονης μουσικής. Ακούγεται από την αρχή έως το τέλος, μονορούφι που λένε! 
Δ.Σ.

Μπορεί οι Σουηδοί Opeth να μην είναι αυτό που λέμε»αγαπημένο μου συγκρότημα», αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν ακούω τις δουλειές του. Το Still Life(1999) , έχει σαν κεντρικό στιχουργικό θέμα τον Χριστιανισμό  με τον ήχο τους να υπογραμμίζει πόσο ανοιχτόμυαλοι μουσικοί απαρτίζουν το συγκρότημα. Υπάρχουν πολλά περάσματα από μελωδίες και σε συνδυασμό με τα καλά φωνητικά και την παραγωγή, το Still Life έχει θέση σε αυτό το αφιέρωμα.Α.Ρ.

Το Flow (1997) είναι πιο προσιτό αλλά και πιο ώριμο άλμπουμ των Νορβηγών Conception, μιας μπάντας με ιδιαίτερο ήχο και πολύ ευαισθησία στην μουσικής της. Tore Ostby και Roy Khan θα δώσουν μια τελευταία παράσταση πριν την (πρώτη) διάλυση της μπάντας. Στο Flow θα κάνουν το πιο αποφασιστικό βήμα για την διεθνή αναγνώριση, την οποία, αδίκως, δεν θα βρουν τελικά.  Λιγότερο power, περισσότερο groove, πιο πολύ ατμόσφαιρα και μια παραγωγή μοντέρνα για την εποχή θα γράψουν το επιβλητικό επίλογο των Conception, σε ένα άλμπουμ τόσο δυναμικό όσο και μελαγχολικό.  Prog metal με χαρακτήρα και ευρωπαϊκή ταυτότητα. Δοκιμάστε το Gethsemane ενδεικτικό της πιο σκοτεινής, ώριμης και ατμοσφαιρικής πλευράς του άλμπουμ, με τον Roy Khan σε μια εξαιρετικά εκφραστική ερμηνεία. Αν όχι, στο Would it be the same, δεν αντιστάθηκε ποτέ κανείς….Δ.Σ.
 1 κομμάτι διάρκειας 52 λεπτών, χωρισμένο σε 12 ενότητες, απαρτίζει το 8ο άλμπουμ των Fates Warning, A Pleasant Shade of Gray(1997). Από τις καλύτερες στιγμές του αμερικάνικου συγκροτήματος, αν και προσωπικά τίθεμαι αναφανδόν δίπλα στα  Perfect Symmetry και Parallels, το A Pleasant Shade of Gray έχει όλα εκείνα τα στοιχεία (ακόμα και ….ψυχεδέλεια) που λειτουργούν θετικά στη συνολική ατμόσφαιρα. Στα υπέρ, η  συμμετοχή του πρώην οργανίστα των Dream Theater, Kevin Moore αλλά και του παραγωγού  Terry Brown(Rush).ok δεν είναι  Operation: Mindcrime, αλλά άνετα μπαίνει στα Καλύτερα Prog/metal Αλμπουμ της Δεκαετίας του 90. Α.Ρ.

Το Paradox των Royal Hunt είναι ένα από τα εξαιρετικά ενδιαφέροντα ευρωπαϊκά  άλμπουμ των 90s  με έντονο  prog νεοκλασικό και συμφωνικό στοιχείο, με το συγκρότημα να  είναι ένα από τα χαμένα στοιχήματα της εποχής τους. Το Paradox αφηγείται την ιστορία ενός ανθρώπου παγιδευμένου ανάμεσα στην προσωπική ελευθερία και τον έλεγχο της εξουσίας, χρησιμοποιεί θρησκευτικούς και βιβλικούς συμβολισμούς για να εξερευνήσει τη σύγκρουση ανάμεσα στην πίστη, την εξουσία και την ελεύθερη βούληση. Ο André Andersen, ο mastermind της μπάντας,  οδηγεί τη μουσική με επιβλητικά keyboards και δραματικές δομές, σε μια ευρηματική μουσική διαδρομή με προσωπικότητα, μελωδία και πολύ ένταση. Οι Royal Hunt είναι ένα πολύ ώριμο δείγμα ευρωπαϊκού prog/power metal των ’90s, αλλά με πολύ προσωπικό χαρακτήρα και ύφος. Το Message to God,  ένα θεατρικό, επικό και επιβλητικό τραγούδι, θα ήταν μια πολύ καλή επιλογή εάν δεν τους γνωρίζετε. Αν όχι, στο Tearing down the world θα σας πείσω!  Δ.Σ.

Οι Pain of Salvation του Daniel Gildenlöw,ανήκουν στην ευαίσθητη κατηγορία των συγκροτημάτων που οι fans τους  εκτιμούν και αυτή εκτίμηση μεταδίδεται σε όλο και περισσότερους fans. Ξεχωριστό άλμπουμ στη δισκογραφία τους, το Entropia που είναι το πρώτο στη δισκογραφία τους (1998),γεμάτο από δημιουργικότητα και φαντασία και μελωδίες. Σύγχρονος ήχος, που σε κρατάει με τις δημιουργικές συνθέσεις του. Όσοι δεν το ανακάλυψαν στην εποχή του (σ σ. όπως εγώ), το …ξεκοκάλισαν αργότερα.  Μοιάζουν λίγο με Dream Theater…..Α.Ρ.

A, Symphony X, η καλύτερη και πιο prog εκδοχή του άλλου εαυτού του Yngwie Malmsteen! Το Twilight in Olympus(1998)  ήταν ένας μεταβατικός αλλά κρίσιμος δίσκος για την εξέλιξη της μπάντας. Θα μου επιτρέψετε να πω ότι κάπου εδώ το συγκρότημα  τιθασεύει τον ίδιο του  τον εαυτό και επικρατεί λιγότερο χάος, περισσότερη δομή και πιο μεγάλη έμφαση  στο τραγούδι. Το neoclassical στοιχείο παραμένει, αλλά γίνεται πιο λειτουργικό και τώρα θα παντρευτεί πιο ώριμα πια με τις ατίθασες και αχαλίνωτες  prog  διαδρομές στα προηγούμενα άλμπουμ τους.  Η γέφυρα προς το επικό μεγαλείο που θα ακολουθήσει στα επόμενα χρόνια είναι εδώ. Ακροβατικό άλμπουμ ανάμεσα στο prog και στο neoclassical, κρυστάλλινος ήχος και από εκεί και πέρα Smoke and mirrors, In the dragon’s den, Church of the machine οι προτάσεις μου για να ξεκινήσετε από αυτά εάν θέλετε. 

Δ.Σ.
Shadow Gallery – Tyranny (1998). Τι άλμπουμ!  Σκοτεινό concept με πολιτική και κοινωνική θεματολογία, βαρύ, μελωδικό, επιθετικό, μια θαυμαστή ισορροπία ανάμεσα στη μελωδία και την prog πολυπλοκότητα το χαρακτηρίζει από την αρχή μέχρι το τέλος, με τα φωνητικά και  τις χορωδιακές γραμμές να ενισχύουν τη δραματικότητα. Θα μπορούσα να τους χαρακτηρίσω με μια σοβαρή δόση υπερβολής σαν  heavy metal Kansas. Ένα από τα πιο υποτιμημένα prog metal albums της δεκαετίας σίγουρα, μιας και θα  περιέμενε κανείς να εκτοξευτούν μετά από μια τέτοια κυκλοφορία, κάτι που περιέργως δυστυχώς δεν συνέβη. Σίγουρα η δισκογραφία τους είναι πολύ αξιόλογη, αλλά νομίζω πως εδώ άγγιξαν την κορυφή της δημιουργική τους δυναμικής. Και μιας και έρχονται Χριστούγεννα ξεκινήστε από  το εξαιρετικά όμορφο Christmas Day, και συνεχίστε με το ομώνυμο έπος και φυσικά το εθιστικό War for sale! Αλλά γενικά δεν είναι ένα άλμπουμ με fillers να ξέρετε,  πχ το  Ghost of a chance που είναι σχεδόν ανατριχιαστικό. Δ.Σ.
Οι Tool ποτέ δεν ήταν «ο ήχος» κι αν τους άκουσα, αυτό οφείλεται στον φίλο μου Δημήτρη Συμελιάδη που με είχε πρήξει. Το Ænima (1996) ήταν το δεύτερο άλμπουμ για το συγκρότημα από το Los Angeles, που σίγουρα έχει ένα πολύ ενδιαφέροντα αυθεντικό ήχο, γεμάτο πρωτοτυπία, σε σημείο που με έκανε ορισμένες φορές να αναλογιστώ αν υπάρχει άλλο συγκρότημα με ανάλογη μουσική προσέγγιση. Πολύ υψηλό επίπεδο παιξίματος, που έκανε το μυαλό μου να ανατρέξει στους Dream Theater, ΧΩΡΙΣ να τους μοιάζουν .
Α.Ρ.

Τι παλικάρι είναι αυτό ο Arjen Lucassen! Από τους Bodine στους Vengeance και από εκεί σε μουσικές διαδρομές που ελάχιστοι έχουν κάνει!  Φιλόδοξη prog metal opera με έντονο sci-fi concept και πολλαπλούς χαρακτήρες, το Into the Electric Castle(1998) με το σχήμα των Ayreon, αφηγείται την ιστορία οκτώ ανθρώπων από διαφορετικές εποχές που παγιδεύονται σε έναν μυστηριώδη, εξωγήινο κόσμο και καθοδηγούνται από μια άγνωστη οντότητα. Μουσικά, κινείται ανάμεσα στο progressive metal και το classic prog rock, με έντονες επιρροές από ’70s Pink Floyd, Yes και Genesis, αλλά με πολύ δυνατό ήχο και κρυστάλλινη παραγωγή. Είναι βαρύ, εξερευνητικό, δυνατό και θα μπορούσα να πω εντελώς καλλιτεχνικό αφού οι «εύκολες» στιγμές του δεν σου χαρίζονται εύκολα, ούτε είναι συχνές. Συνδυάζει βαριά riffs με ψυχεδελικά περάσματα, και space rock στοιχεία, ενώ οι διαφορετικές φωνές λειτουργούν θεατρικά, δίνοντας στο άλμπουμ χαρακτήρα ροκ όπερας με έντονη κινηματογραφική ατμόσφαιρα. Ο Arjen Lucassen, έφτιαξε ένα που ανέβασε τον πήχη των concept άλμπουμ. Όσο δύσκολο είναι, άλλη τόση και παραπάνω η γοητεία του! Isis and Osiris είναι ένα έπος έντεκα λεπτών που πρέπει να το ακούσετε, το Time beyond time είναι θελκτικό για να ξεκινήσετε από αυτό  …μαζί με ολόκληρο το υπόλοιπο άλμπουμ! 
Δ.Σ.

Γιατί αξίζει απόλυτα θέση εδώ το ΙΙ των Saviour Machine; Γιατί διαφέρει, αλλά είναι prog, δεν μοιάζει με τίποτα άλλο, αλλά είναι και metal. Ένα άλμπουμ διαφορετικό, μοναδικό με προσωπικό ήχο και στοιχεία που δεν τα βρίσκεις εύκολα αλλού.  Σκοτεινό, θεατρικό prog metal με έντονο gothic και dark αισθητική, σκοτεινή ατμόσφαιρα και σχεδόν οπερετική προσέγγιση. Κανένα κλισέ πουθενά, μόνο πηγαία έκφραση και μοναδική ατμόσφαιρα.  Ερμηνευτικά ο Eric Clayton, είναι η ψυχή και η προσωπικότητα της μπάντας, θυμίζει  από Jim Morrison έως Peter Gabriel και Andrew Eldritch, μοιάζει σε κάθε τραγούδι να εκλιπαρεί για λύτρωση. Το περίεργο στους Saviour Machine, είναι πως ενώ εντάσσονται στο prog metal ιδίωμα, δεν θα συναντήσεις ποτέ shred και επίδειξη, αλλά βαριά riffs, κινηματογραφικά keyboards, αργή, επιβλητική εξέλιξη. Prog περισσότερο ως δομή & αφήγηση, μα όχι ως τεχνική επίδειξη. Ίσως αυτός να είναι και ο λόγος που δεν έγιναν ποτέ mainstream band, ήταν πολύ σκοτεινοί για power prog κοινό, πολύ metal για gothic κοινό και η θρησκευτική θεματολογία τους δεν είναι και το πιο δημοφιλές θέμα στον χώρο μας.  Τα Savior Machine I+II είναι έπη, τα 16 λεπτά του The stand είναι ένα μοναδικό δράμα, και το Love never lies μοναδικό. Ένα άλμπουμ πραγματικά πολύ ξεχωριστό. 
Δ.Σ.

Οι Psychotic Waltz είναι μια από τις αγαπημένες prog metal μπάντες του Ελληνικού κοινού. Υπνωτικό και σκοτεινό prog metal με έντονη ψυχεδελική αίσθηση, συνδυάζει τεχνική πολυπλοκότητα με παράξενες μελωδίες και ένα πολύ προσωπικό ύφος. Στο Into the Eyeflow (1992), η ατμόσφαιρα κυριαρχεί έναντι των riffs και των ταχυτήτων και φωνητικά του Devon Graves προσθέτουν μοναδική εκφραστικότητα. Το Into the everflow έφερε την μπάντα στην κορυφή της δημοτικότητας της, ειδικά στην Ευρώπη όπου και απέκτησε ένα διευρυμένο κύκλο οπαδών. Black Sabbath με πολύ μεγαλύτερη αίσθηση του prog, πιο πολύ μελαγχολία και λιγότερο όγκο, δεν είναι τυχαία η διασκευή, με τον τρόπο που την έκαναν, του Disturbing the priest. Ακούστε και το Hanging on a string, μια mid tempo σύνθεση η οποία θα σας ταξιδέψει μέσα στους γαλαξίες ενός έναστρου χειμωνιάτικου ουρανού. Ένας από τους πιο χαρακτηριστικούς (και δύσκολους)  prog metal δίσκους των ’90s.
Δ.Σ.

Threshold! Η μπάντα που θα μπορούσε να έχει κερδίσει τα πάντα, αλλά δεν… Το Clone θεωρείται ένας από τους πιο ώριμους και ισορροπημένους δίσκους του βρετανικού prog metal  με τον Andrew “Mac” McDermott  να εμφανίζεται από το πουθενά και να προσφέρει απρόσμενα στιβαρές, ερμηνείες με έντονο συναίσθημα  μιας και η φωνή του ταιριάζει ιδανικά στον σκοτεινό και εσωστρεφή χαρακτήρα του άλμπουμ. Το concept πραγματεύεται την τεχνολογία, την κλωνοποίηση και την απώλεια της ανθρώπινης ταυτότητας. Γενικά όπως έχετε προσέξει οι prog metal μπάντες όταν έκαναν concept άλμπουμ, πάντα έχουν θέματα είτε φουτουριστικά, είτε σχετικά με ανθρωπογενείς και ψυχολογικές αναζητήσεις. Γενικά βρε παιδί μου, είναι …να σου φτιάχνουν την μέρα! Πάμε πίσω στο άλμπουμ! Γεγονός είναι πως οι Threshold ποτέ δεν έπεσαν στην παγίδα της επιδειξιμανίας, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι είναι και μια απλή μπάντα στο άκουσμα, ούτε η παραγωγή δίνει παραπάνω «γυάλισμα» στον άμεσο ήχο τους.  Για αρχή σας προτείνω να ακούσετε το Angels και φυσικά τα Sunrise on Mars και Voyager II.  
Δ.Σ. 
ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Η δεκαετία του ’90 υπήρξε μια περίοδος ωρίμανσης και πειραματισμού όχι μόνο για το heavy metal που αναζητούσε εναγωνίως λόγους να επιβιώσει με διάφορες νέες εκδοχές του, αλλά ήταν και η περίοδος που άνθησε το prog metal. Μέσα από πολύπλοκες αναζητήσεις, νέους μουσικούς  δρόμους και ρυθμούς , η μουσική αναζήτησε νέες φόρμες, ατμόσφαιρες και θεματολογία, που αυτή την φορά ήταν πολύ πιο δύσκολες στο άκουσμα και λίγες φορές ακούμπησε το mainstream. Τα concept albums, οι όπερες και οι σύνθετες δομές απέδειξαν ότι το είδος δεν ήταν απλώς τεχνική επίδειξη, αλλά μέσο αφήγησης και έκφρασης από τον νεοκλασικό μέχρι τον σκοτεινό και τον ψυχεδελικό prog ήχο. Τα outsider άλμπουμ, όπως το Into the Everflow ή το Saviour Machine II και το Paradox, δείχνουν ότι οι πραγματικοί θησαυροί συχνά μένουν στο περιθώριο.  Συνολικά, τα ’90s άφησαν ένα πλούσιο κληροδότημα, που συνεχίζει να εμπνέει και να προκαλεί τους νέους prog metal δημιουργούς, αλλά και αξίζει να γίνει ξανά αντικείμενο αναζήτησης παλαιών και νέων ακροατών. 

Την άλλη Κυριακή: Ο Δημήτρης Σειρηνάκης φοράει κιμονό κι ασχολείται με τα OBI και τη μαγεία τους. Τι είναι τα ΟΒΙ; Θα το μάθερτε την άλλη Κυριακή.

Α.Ρ. / Δ.Σ. 

Share on Google Plus

About Αλέξανδρος Ριχάρδος