Το τραγούδι που παρουσιάζουμε σήμερα, το Turn! Turn! Turn! των Byrds, που κυκλοφόρησε τον Οκτώβριο του 1965, είναι, από κάθε άποψη, ένα ιστορικό τραγούδι. Ένα τραγούδι-ορόσημο, αφού όχι μόνο εδραιώνει το μουσικό υβρίδιο της φολκ-ροκ μουσικής, αλλά παράλληλα, χάρη στον ταξιδιάρικο ήχο της 12χορδης κιθάρας, στις αγγελικές τριφωνίες και -κυρίως- στους κοινωνικά ευαίσθητους στίχους του, αποτελεί το πρότυπο της ψυχεδελικής μουσικής, που άνθισε στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του ’60.
ΠΩΣ ΓΡΑΦΤΗΚΕ - ΟΙ ΣΤΙΧΟΙ
Το τραγούδι γράφτηκε το 1959 από τον μεγάλο φολκ τραγουδοποιό Pete Seeger (1919 – 2014). Για τον σπουδαίο αυτόν μουσικό και την καθοριστική επιρροή του στη διάδοση του φολκ, θα πρέπει να αφιερώσουμε ειδικό άρθρο. Προσωρινά, ας αναφερθούμε μόνο στο συγκεκριμένο τραγούδι και να σας πούμε, ότι οι στίχοι του προέρχονται από το βιβλίο της Παλαιάς Διαθήκης «Εκκλησιαστής» και αποδίδονται στον Σολομώντα. Ο Seeger απλώς προσάρμοσε κάπως τους στίχους, ώστε να έχουν κάποιο μέτρο, και πρόσθεσε μόνο την επίκληση Turn! Turn! Turn!, καθώς επίσης και τον τελευταίο καθοριστικό στίχο a time for peace, I swear it's not too late. Τι λένε λοιπόν αυτοί οι στίχοι; Τι είναι αυτό που έγραψε ο βασιλιάς Σολομών -τον 10ο αιώνα προ Χριστού- και παρέμεινε επίκαιρο μέχρι τις μέρες μας; Το κυρίαρχο μήνυμα συνοψίζεται στον στίχο To Everything There Is a Season, που αποτελεί και τον υπότιτλο του τραγουδιού. Για κάθε τι, υπάρχει η κατάλληλη εποχή, μας λέει ο σοφός Σολομών: Υπάρχει η εποχή να γεννηθείς και η εποχή να πεθάνεις. Η εποχή που θα φυτέψεις και η εποχή που θα ξεριζώσεις. Υπάρχει η εποχή που θα κλάψεις και η εποχή που θα γελάσεις. Ή, όπως τα ταίριαξε ο Seeger:“A time to be born, and a time to die; a time to plant, and a time to pluck up that which is planted; a time to kill, and a time to heal; a time to break down, and a time to build up; a time to weep, and a time to laugh; a time to mourn, and a time to dance; a time to cast away stones, and a time to gather stones together; a time to embrace, and a time to refrain from embracing; a time to get, and a time to lose; a time to keep, and a time to cast away; a time to rend, and a time to sew; a time to keep silence, and a time to speak; a time to love, and a time to hate; a time of war, and a time of peace.
Όπως επιβεβαιώνει και ο Seeger, οι στίχοι αυτοί προέρχονται αυτολεξεί από τις πρώτες 8 στροφές του 3ου κεφαλαίου του Εκκλησιαστή. «Δεν είμαι και κανένας τακτικός αναγνώστης της Βίβλου», αφηγείτο αργότερα ο ίδιος, «την ξεφυλλίζω πού και πού και εκπλήσσομαι από τις αφελείς ιστορίες που βρίσκεις στις σελίδες της, αλλά και από το μέγεθος της σοφίας που ανακαλύπτεις μέσα σ’ αυτές. Κατά τη γνώμη μου, είναι η σημαντικότερη φολκλόρ διήγηση που έχει γραφτεί. Μπορείς να ανιχνεύσεις την ιστορία όλων των ανθρώπων με έναν τρόπο ποιητικό». Ειδικά για το Turn! Turn! Turn!, ο Seeger διευκρινίζει: «Είχα λάβει εκείνες τις μέρες ένα γράμμα από τον εκδότη μου, που μου έλεγε ότι δεν αντέχει πια όλα αυτά τα τραγούδια διαμαρτυρίας που γράφω. Θύμωσα πολύ! Έκατσα μπροστά σ’ ένα μαγνητόφωνο και άρχισα να του λέω, ότι δεν μπορώ να γράψω εγώ τα τραγούδια που περιμένει αυτός από εμένα, αυτά που γράφω είναι τα μόνα που ξέρω να γράφω. Κι εκείνη την ώρα, βγάζω από την τσέπη μου το σημείωμα με τους στίχους του Εκκλησιαστή και, μέσα σ’ ένα τέταρτο, αυτοσχεδίασα μια ταιριαστή μελωδία και του το έστειλα. Και την επόμενη εβδομάδα, μου στέλνει ένα γράμμα, όλο ενθουσιασμό, λέγοντάς μου ότι αυτό το τραγούδι είναι ακριβώς ό,τι χρειαζόταν. Και μέσα σε δύο μήνες το πούλησε στους Limeliters και μετά στους Byrds. Μου αρέσει πολύ η εκτέλεση των Byrds, με την ευκαιρία! Αυτές οι ηχηρές ηλεκτρικές κιθάρες ακούγονται σαν καμπάνες!».
ΠΟΙΟΙ ΤΟ ΗΧΟΓΡΑΦΗΣΑΝ ΠΡΙΝ ΤΟΥΣ BYRDS
Ο Seeger δίσταζε στην αρχή να ηχογραφήσει το νέο του τραγούδι. Τελικά, το 1962 πείστηκε να το δώσει στο φολκ φωνητικό τρίο The Limeliters, που το περιέλαβαν στο άλμπουμ τους Folk Matinee. Κατόπιν αυτού, αποφάσισε να το κυκλοφορήσει και ο ίδιος, ενώ την επόμενη χρονιά, το 1963 δηλαδή, το τραγούδι ηχογραφήθηκε από την -πολύ δημοφιλή τότε- Judy Collins. Ταυτόχρονα με την Collins, η μεγάλη σταρ Marlene Dietrich ηχογράφησε το τραγούδι σε γερμανική μετάφραση (Für alles kommt die Zeit, Glaub, Glaub), σε ενορχήστρωση του Burt Bacharach! Η απήχηση του τραγουδιού έφτασε ακόμα και στην Αυστραλία, όπου κυκλοφόρησε από τον τοπικό φολκ τραγουδιστή Gary Shearston, το 1964. Παρόλη πάντως την τόση διασημότητά του, το τραγούδι δεν πήγε ψηλότερα από τη θέση 80 του αμερικάνικου chart. Έπρεπε να έρθει η διασκευή των Byrds το 1965, για να αλλάξει εντελώς το σκηνικό.
Η ΔΙΑΣΚΕΥΗ ΤΩΝ BYRDS
Πώς βρέθηκαν όμως οι Byrds με αυτό το τραγούδι; Όπως είπαμε, οι πρώτοι που το ηχογράφησαν ήταν οι Limeliters, το 1962. Στο στούντιο που το ηχογραφούσαν ήταν παρών, σαν session μουσικός, ο Jim McGuinn, κιθαρίστας των Byrds, ο οποίος -στη συνέχεια- ενορχήστρωσε και τη διασκευή της Judy Collins, το 1963. Το ήξερε λοιπόν το κομμάτι «απ’ έξω και ανακατωτά». Δεν του είχε περάσει όμως από το μυαλό να το ηχογραφήσει με τους Byrds. Η ιδέα αυτή προήλθε από την τότε κοπέλα (και μετέπειτα σύζυγο) του McGuinn, την Dolores, που της άρεσε πολύ το τραγούδι αυτό και παρακάλεσε τον Jim McGuinn να το παίξει, στη διάρκεια μιας περιοδείας τους στις ΗΠΑ, το καλοκαίρι του 1965. Εκείνος ανταποκρίθηκε αμέσως στην επιθυμία της και το αποτέλεσμα τους ενθουσίασε όλους. Ο τρόπος που έπαιξε ο McGuinn το κομμάτι, δεν ήταν το αναμενόμενο φολκ στυλ, αλλά κάτι πιο ρυθμικό, πιο στακάτο, πιο ροκ! «Ήταν ένα τυπικό φολκ κομμάτι της εποχής, αλλά έτσι όπως το έπαιξα, βγήκε πολύ rock ‘n’ roll, για τί ήμουν προγραμματισμένος έτσι, σαν ηλεκτρονικός υπολογιστής. Δεν ξεπήδησε από μέσα μου ο παραδοσιακός ρυθμός, αλλά ένας ρυθμός samba, που το έκανε πολύ χορευτικό. Σκεφτήκαμε λοιπόν, ότι αυτό το τραγούδι θα γινόταν ένα πολύ καλό single». Οι Byrds μπήκαν αμέσως στα στούντιο της Columbia για να τα ηχογραφήσουν, όμως, εξαιτίας της τελειομανίας τους, χρειάστηκαν 78 προσπάθειες για να ολοκληρωθεί το master. Το αποτέλεσμα τους δικαίωσε.
Ο ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ
Αυτή η φρέσκια προσέγγιση της φολκ μουσικής, η τόσο χορευτική, με τον ήχο της 12χορδης και τα περίτεχνα φωνητικά των Byrds ενθουσίασε το κοινό, κυρίως το αμερικάνικο βέβαια. Στις ΗΠΑ πήγε Νο 1, ενώ και στον Καναδά πήγε πολύ ψηλά (Νο 3). Στο Ηνωμένο Βασίλειο (που προφανώς δεν τρελαίνονταν με το φολκ ροκ) πήγε ως το Νο 26, που ήταν πάντως η μεγαλύτερη εμπορική επιτυχία των Byrds στο Νησί. Οι κριτικές ήταν εξαιρετικές, πολύ περισσότερο που το τραγούδι προπαγάνδιζε την ειρήνη, σε μια εποχή που κλιμακωνόταν ο πόλεμος του Βιετνάμ. Αυτό όμως που πραγματικά έκανε το τραγούδι να ξεχωρίσει, ανεξάρτητα από στίχους ή μουσική, ήταν ο τόσο χαρακτηριστικός ήχος της 12χορδης Rickenbacker του McGuinn και τα άψογα φωνητικά του μεγάλου David Crosby (που κοσμούσε ακόμα τους Byrds με την παρουσία του).
ΕΝ ΚΑΤΑΚΛΕΙΔΙ
Το τραγούδι έμεινε στην Ιστορία, αφού -όπως είπαμε- καθιέρωσε το πολύ δημοφιλές φολκ ροκ. Η μεγάλη αυτή επιτυχία έφερε τους Byrds σε δυσθεώρητα ύψη, δίπλα στους Beach Boys ή και στους Beatles, κάτι πάντως που οι Byrds δεν είχαν τη δυνατότητα (ή έστω τη διάθεση) να διαχειριστούν. Εδώ δεν μπορούσαν, καλά-καλά, να ανεχτούν ο ένας τον άλλο, με αποτέλεσμα τις συνεχείς αλλαγές της σύνθεσης του γκρουπ και την αναπόφευκτη διάλυσή του, λίγα χρόνια αργότερα. Κρίμα!
ΔΙΚΑΙΟΠΟΛΙΣ
20/9/25
Δημοσίευση σχολίου