Όλοι ξέρουμε τη λέξη juke box. Ακόμα κι αυτοί που ΔΕΝ ξέρουν τι είναι ένα juke box!
Για 12 χρόνια έπαιζα μουσική στα Le Roi (Χαλανδρίου, Πανόρμου και Ηλιούπολης) όπου ήταν (και είναι!) διακοσμημένα με πάμπολλά juke boxes, σχεδόν όλα λειτουργικά(!) κι αποτελούσαν πόλο έλξης του κόσμου, που είμαι σίγουρος ότι δεν ήξεραν τι ήταν.
Όμως ας δούμε τι είναι το Juke Box.
ΛΙΓΑ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΘΑ ΣΑΣ ΒΟΗΘΗΣΟΥΝ
Προσπαθώντας να δώσω έναν ορισμό, το juke box είναι μια μερικώς αυτοματοποιημένη συσκευή αναπαραγωγής μουσικής, που λειτουργεί με κερματοδέκτη, που παίζει ένα τραγούδι που έχει επιλέξει ο χρήστης (σ.σ. αυτός που έριξε το κέρμα) από μια αυτόνομη βιβλιοθήκη δίσκους. Η τεχνολογική εξέλιξη τα προσάρμοσε να είναι εφοδιασμένα με CD(!) και επιτρέπουν στους χρήστες να επιλέγουν τραγούδια μέσω κουμπιών, ή οθόνης αφής, έχοντας ένα μάλλον κακής ποιότητας ηχείο στη βάση του. Αμερικάνικης προέλευσης μηχανήματα, κατέκλυσαν τα café, χώρους διασκέδασης κι εστιατόρια σε όλες τις πόλεις της Αμερικής και ήταν ο μοχλός πωλήσεων μικρών δίσκων (έπαιρναν μικρούς δίσκους όπου επέλεγες να ακούσεις την Α ή τη Β πλευρά) και ήταν ο στυλοβάτης του αμερικάνικου chart μικρών δίσκων, αφού οι καταστηματάρχες φρόντιζαν να αγοράζουν και να ανανεώνουν τη δισκοθήκη του μηχανήματος με τις νέες κυκλοφορίες. Στην ουσία, τα juke box έβαζαν τη μουσική στη διασκέδαση της εποχής!
ΑΚΟΜΑ ΠΙΟ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
Ο πρώτος φωνογράφος που λειτουργούσε με κερματοδέκτη παρουσιάστηκε από τους Louis Glass και William S. Arnold το 1889 στο Palais Royale Saloon στο Σαν Φρανσίσκο όπου εφηύραν τον φωνογράφο με νικέλιο, ενώ ο όρος τζουκ μποξ, μάλλον προέρχεται από τη λέξη juke ή joog που σημαίνει άτακτος ή θορυβώδης.
Τα τζουκ μποξ έγιναν ιδιαίτερα δημοφιλή από τη δεκαετία του 1940 έως τη δεκαετία του 1980, με μοντέλα που παράγονταν από εταιρείες όπως οι Wurlitzer, Seeburg, Rock-Ola και AMI. Στην ψηφιακή εποχή, τα παραδοσιακά Juke Box έχουν αντικατασταθεί από συστήματα με δυνατότητα σύνδεσης στο διαδίκτυο και υπηρεσίες ψηφιακής ροής, αν και παραμένουν σαν Vintage αντικείμενα δημοφιλή μεταξύ των συλλεκτών, αλλά στην ουσία εξαφανίστηκαν, αντικαθιστάμενα από τα lap tops!
Σταδιακά, η αρχική εφεύρεση των Glass και Arnold άρχισε να εξελίσσεται, για να φθάσουμε στο 1928 όπου ο Justus P. Seeburg, συνδύασε ένα μεγάφωνο με ένα πικάπ που λειτουργούσε με κέρματα, δίνοντας την ευκαιρία στον ακροατή να επιλέξει τραγούδι από οκτώ διαφορετικούς δίσκους 78 στροφών. Η αρχή είχε γίνει!
Το Juke box δεν ήταν απλά μια συσκευή για να ακούσεις το αγαπημένο τραγούδι σου, αλλά έφερνε τον κόσμο κοντά, προσφέροντας του μουσική και χορό, σε εποχές που τα πικ απ στα σπίτια ήταν λίγα. Στην εποχή μας, η ρίψη κέρματος στο μηχάνημα και η μικρή διαδικασία επιλογής τραγουδιού έχει αντικατασταθεί από το Spotify κι έχει αφαιρέσει τον ενθουσιασμό.
Μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1940, τα τρία τέταρτα των δίσκων που παράγονταν στις Ηνωμένες Πολιτείες πήγαν σε τζουκ μποξ και, στη δεκαετία του '50, η αναπαραγωγή του τζουκ μποξ μετρήθηκε στ chart δίσκων του Billboard! Σταδιακά μειώθηκε η δημότικότητα τους καθώς τα φορητή μέσα ακρόασης (κασετόφωνα) για να φθάσουμε στην οριστική κατάργηση των μικρών δίσκων. Αλλά όπως όλα τα πράγματα κάνουν τον κύκλο του, έτσι και τα juke box δείχνουν σημεία αναβίωσης χάρη στην Rock-Ola, μια ιστορική εταιρεία κατασκευής τζουκ μποξ που αγόρασε ο Alexander Walder-Smith το 2019.
Η Walder-Smith άρχισε να τα κατασκευάζει με τον «παραδοσιακό» τρόπο: Bring home a piece of Americana ήταν το διαφημιστικό σλόγκαν της Rock-Ola, βγάζοντας στην αγορά μια σειρά από αυθεντικούς φωνογράφους προς πώληση. Ομοίως, η Sound Leisure, μια οικογενειακή επιχείρηση από το Γιορκσάιρ, προσπαθεί να ανταποκριθεί στη ζήτηση για τζουκ μποξ. Λειτουργώντας από το 1978, η Sound Leisure διαθέτει τζουκ μποξ βρετανικής κατασκευής και, μαζί με την Rock-Ola, παραμένει ένας από τους δύο κατασκευαστές τζουκ μποξ που έχουν απομείνει. Η ξαφνική αναζωπύρωση των juke box δεν έγινε επειδή ξαφνικά ο κόσμος άρχισε να συνωστίζεται γύρω από τους για να ακούσει μουσική αλλά επειδή ήταν συνυφασμένα με τη νοσταλγία και σίγουρα σαν μηχανήματα δεν τα έβλεπες παντού. Άσε που η όλη διαδικασία επιλογής τραγουδιού και η μηχανική κίνηση επιλογής και κίνησης του βραχίονα που ήταν ορατά μέσα από το τζάμι, ήταν εντυπωσιακά!
Ο Walder-Smith λέει: «Όσο κι αν οι άνθρωποι αγαπούν την απτική και πιο προσωπική πτυχή του βινυλίου - ακόμη και μεταξύ των νεότερων που ίσως το βλέπουν ως αντίδραση στην ψηφιακή εποχή κατά παραγγελία - έτσι συμβαίνει και με τα jukebox».
Κάποτε ήταν μέσο διασκέδασης, τώρα είναι νοσταλγία…
ΠΟΣΟ ΚΟΣΤΙΖΟΥΝ ΠΟΥ ΜΠΟΡΕΊΤΕ ΝΑ ΤΑ ΒΡΕΙΤΕ
Αν και όσο περνούν τα χρόνια, τα λειτουργικά juke box αρχίζουν να ελαττώνονται, υπάρχουν πολλά σε καταστήματα που τα χρησιμοποιούν σαν διακοσμητικά όπως σε όλα τα LeRoi αλλά και σε άλλα clubs και bars! Στην επαρχία, υπάρχουν ακόμα καταστήματα (ταβέρνες, καφενεία) που έχουν juke boxes, άλλα δουλεύουν άλλα όχι.
Στην Αθήνα μπορείτε να βρείτε στο παλαιοπωλείο «Μια Φορά Κι Ένα Καιρό» στην οδό Νομανδού στο Μοναστηράκι (πάροδος της Ηφαίστου). Επίσης μπορείτε να βρείτε σε όλα τα παλαιοπωλεία, αρκεί να έχουν! Οι τιμές τους κυμαίνονται από 3.000 έως 10.000ε με την τιμή να εξαρτάται από την κατάσταση που βρίσκεται. Σε όλα λειτουργούν τα φώτα και βέβαια η τιμή ανεβαίνει από την κατάσταση που βρίσκεται ο μηχανισμός, δηλαδή αν παίζει! Εκτός από τα παλαιοπωλεία, μπορείτε να βρείτε στο car.gr πατήστε εδώ, αλλά και στο Vendora, πατήστε εδώ. Στο facebook βρήκα αυτή τη διεύθυνση (πατήστε εδώ) https://www.facebook.com/groups/212877191103/ όπου τα διορθώνει, λογικά θα μπορεί να σας πει που μπορείτε να βρείτε για αγορά. Στην Αθήνα εντοπίζονται κυρίως μέσω αγγελιών, με τιμές που κυμαίνονται από 3.000€ έως 10.000€ για συλλεκτικά κομμάτια (AMI, Rockola). Διαθέσιμα κομμάτια βρίσκονται σε παλαιοπωλεία (π.χ. στο Μαρούσι, Μοναστηράκι) και online πλατφόρμες όπως Car.gr, Facebook Marketplace και Vendora. Ακριβό hobby αλλά σίγουρα πολύ ξεχωριστό.
Την άλλη Κυριακή: Ο Δημήτρης Σειρηνάκης, ο Κώστας Τσιρανίδης κι ο Αλέξανδρος Ριχάρδος (αφού δυσκολεύτηκαν), ξεχώρισαν για τα Καλύτερα Hard and Heavy Άλμπουμ της Δεκαετίας του 80.
ΑΛΕΚΑΝΔΡΟΣ ΡΙΧΑΡΔΟΣ
15/3/26
Δημοσίευση σχολίου